اولین شهر خشتی دنیا

یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. همین دو ویژگی کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ جهان و شهری کویری مانند یزد دارند که می‌توانند خشت به خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه تاریخ آن را به رخ جهانیان بکشند. در این مطلب از مجله گردشگری آسمان سریر نسیم ، راهنمای سفر به یزد را در اختیارتان می‌گذاریم.

یزد کجاست؟

یزد در فلات مرکزی ایران و در میان رشته‌کوه‌های شیرکوه و خرانق واقع شده است. یزد از شمال با استان اصفهان، از شرق با استان خراسان جنوبی، از جنوب با استان کرمان و از غرب با استان فارس هم‌مرز است. این موقعیت جغرافیایی، یزد را به نقطه‌ای استراتژیک از نظر بازرگانی و فرهنگی تبدیل کرده است. یزد با مساحتی حدود ۷۴۷۸۱ کیلومتر مربع، حدود ۴٫۶ درصد از وسعت کل کشور را به خود اختصاص داده است. این شهر به‌دلیل قرار گرفتن در منطقه‌ای کویری، آب‌وهوایی گرم و خشک دارد که تأثیر بسزایی در سبک زندگی و معماری آن داشته است. بادگیرهای معروف یزد، نمونه‌ای از سازگاری هوشمندانه مردم با شرایط اقلیمی منطقه هستند.

تاریخچه یزد

یزد با تاریخی چندهزارساله، یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران است که در طول قرن‌ها، فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلفی را دیده است. نام یزد از واژه «یزدان» به‌معنای پاک و مقدس گرفته شده و به‌عنوان «شهر خدا» یا «سرزمین مقدس» شناخته می‌شود. در دوران باستان، یزد یکی از مراکز مهم زرتشتیان بوده است و هنوز هم آتشکده‌های فعال در این شهر وجود دارند و مراسم مذهبی زرتشتیان در این شهر برگزار می‌شود. بسیاری از افراد با تور داخلی به یزد می‌روند تا این مراسم را ببینند.

یزد در دوران اسلامی، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، از حملات ویرانگر مغولان در امان ماند و به محلی برای پناه‌جویان و علما تبدیل شد. در دوره اتابکان یزد، این شهر به اوج شکوفایی خود رسید و بسیاری از بناهای تاریخی مهم مانند مسجد جامع یزد در این دوره ساخته شدند. این شهر در دوره صفویه به‌عنوان یکی از مراکز تجاری و فرهنگی ایران مشهور بود و کاروان‌سراها و بازارهای متعددی در آن احداث شد. یزد در سال ۱۳۹۶ به‌دلیل معماری ارزشمند و بافت تاریخی و سنتی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

چرا به یزد سفر کنیم؟

یزد با ترکیبی از تاریخ، فرهنگ و معماری منحصربه‌فرد، یکی از مقاصد جذاب گردشگری در ایران است. این شهر با بادگیرهای بلند، کوچه‌های خشتی و بافت اصیل تاریخی، شما را به زندگی در دل کویر پیوند می‌زند. یکی از دلایل اصلی سفر به یزد، بازدید از آثار پرشمار تاریخی و فرهنگی این شهر است. مسجد جامع یزد با کاشی‌کاری‌های زیبا، مجموعه امیرچخماق با تکیه و بازارهای سنتی، باغ دولت‌آباد با بلندترین بادگیر جهان و آتشکده زرتشتیان با آتشی که بیش از هزار سال است روشن مانده، تنها بخشی از جاذبه‌های این شهر هستند.

علاوه‌بر این‌ها، یزد به‌عنوان مرکز زرتشتیان ایران، میزبان مراسم و جشن‌هایی مانند سده و مهرگان است که حضور در این جشن‌ها می‌تواند تجربه‌ای فرهنگی و معنوی برای گردشگران باشد. همچنین، یزد زیباترین کویرها را دارد که این کویرها، از کویرهای نزدیک تهران محسوب می‌شوند؛ ازاین‌رو، سفر به یزد می‌تواند شما را به تماشای آسمان پرستاره کویر ببرد. این سفر، فرصت بسیار مطلوبی برای دیدن کویرها همراه با تور کویر و تجربه فعالیت‌هایی مانند شترسواری و سافاری است.

چگونه به یزد سفر کنیم؟

برای سفر به یزد، گزینه‌های مختلفی پیش روی شماست. شهر یزد به‌دلیل قرار گرفتن در مرکز ایران، دسترسی مناسبی به اغلب شهرهای ایران دارد. روش‌های سفر به یزد عبارت‌اند از:

• سفر به یزد با هواپیما:

   فرودگاه بین‌المللی شهید صدوقی یزد در شمال‌غربی این شهر قرار دارد و پروازهای مستقیم از تهران، مشهد و دیگر شهرهای بزرگ به یزد انجام می‌شود. مدت‌زمان پرواز از تهران به یزد حدود یک ساعت است که سریع‌ترین راه برای رسیدن به این شهر محسوب می‌شود.

• سفر به یزد با قطار: یزد، ایستگاه راه‌آهن دارد و سفر به یزد با قطار، روشی رایج برای تماشای این شهر است. قطار در عین ارزان بودن، راحت و ایمن است. مدت زمان سفر از تهران به یزد با قطار، حدود 9 ساعت است.

• سفر به یزد با اتوبوس: پایانه مسافربری غدیر یزد در شمال‌غرب شهر یزد قرار دارد و از بسیاری شهرهای ایران مسافر جابه‌جا می‌کند. این ترمینال که تقریباً در بیرون از شهر واقع شده، به‌صورت 24 ساعته خدمات حمل‌و‌نقل ارائه می‌دهد و اتوبوس و تاکسی‌‌های مختلفی برای همه شهرها دارد. مدت‌زمان سفر با اتوبوس از تهران به یزد، حدود ۷ ساعت است.

• سفر به یزد با ماشین شخصی:

  اگر قصد دارید با خودروی شخصی از تهران به یزد سفر کنید، می‌توانید مسیر تهران، قم، کاشان، نایین، اردکان و سپس یزد را انتخاب کنید.

بهترین زمان سفر به یزد

بهترین زمان سفر به یزد در نوروز و همچنین پاییز است؛ زمانی که هوای معتدل، امکان گشت‌وگذار دل‌چسب را در کوچه‌های خشتی و اماکن تاریخی فراهم می‌کند. موقعیت جغرافیایی یزد در فلات مرکزی ایران و کویری بودنش، باعث شده این شهر تابستان‌هایی گرم و‌ خشک داشته باشد که ممکن است برای گردشگران آزاردهنده باشد. 

آب و هوای یزد

یزد شهری با آب‌وهوای گرم و‌ خشک کویری است. تابستان‌های آن بسیار گرم و زمستان‌هایش سرد و خشک است. بارندگی در این شهر کم است و اغلب در پاییز و زمستان رخ می‌دهد. این شرایط اقلیمی، تأثیر مستقیمی بر معماری و سبک زندگی مردم یزد داشته است. بادگیرها، قنات‌ها و حوض‌خانه‌ها، نمونه‌هایی از راهکارهای سنتی مقابله با گرمای کویر هستند. اگر از جاهای دیدنی کاشان بازدید کرده باشید، نمونه‌های دیگری از معماری کویری را دیده‌اید که تأثیرگرفته از این نوع آب‌وهواست. در ادامه، آب و هوای یزد را در فصل‌های مختلف بررسی می‌کنیم.

آب و هوای یزد در بهار

بهار یزد با هوای مطبوع و دل‌پذیرش، یکی از بهترین فصل‌ها برای سفر است و سفر به یزد در عید یکی از پرطرف‌دارترین سفرهاست. در این فصل، هوا در طول روز معتدل و شب‌ها خنک است. باغ‌های یزد جان تازه‌ای می‌گیرند و خیابان‌ها پر از گل‌های رنگارنگ می‌شوند. در فروردین و اردیبهشت، دمای هوا به‌ندرت از ۲۵ درجه سانتی‌گراد فراتر می‌رود که این دما، شرایطی عالی را برای پیاده‌روی در کوچه‌های خشتی و بازدید از اماکن تاریخی فراهم می‌کند.

آب و هوای یزد در تابستان

تابستان‌های یزد، گرم و سوزان است. دمای هوا در برخی روزها به ۴۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد. این فصل برای سفر به یزد توصیه نمی‌شود؛ مگر اینکه برنامه سفر به یزد در تابستان به فعالیت‌های شبانه محدود شود. البته سفر به یزد در شهریور برای تماشای کویر، بسیار دل‌نشین است و اگر موقعیت‌های خاصی مانند بارش شهابی رخ دهد، برخی از تورهای گردشگری در این زمان‌های مشخص برنامه رصد ستارگان در آسمان شب کویر یزد را اجرا می‌کنند.

آب و هوای یزد در پاییز

پاییز یزد، معتدل و خنک است. در این فصل، دمای هوا در روزها حدود ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و شب‌ها کمی سردتر می‌شود. سفر به یزد در پاییز موقعیت مناسبی برای کویرگردی و عکاسی از مناظر تاریخی یزد است. بادهای خنک پاییزی و رنگ‌های گرم آجرهای خشتی، حال‌وهوای متفاوتی به شهر می‌دهند.

آب و هوای یزد در زمستان

زمستان‌های یزد، سرد است؛ اما روزها معمولاً آفتابی و ملایم است. دمای هوا در روز به ۱۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و شب‌ها ممکن است به صفر درجه یا کمتر کاهش یابد. سفر به یزد در زمستان می‌تواند فرصتی عالی برای بازدید از اماکن تاریخی بدون ازدحام گردشگران باشد. این فصل برای کسانی که به‌دنبال سفری آرام و کم‌هزینه هستند، مناسب است.  

اقامت در یزد چگونه است؟

یزد، گزینه‌های اقامتی متنوعی دارد که از هتل‌های مدرن تا اقامتگاه‌های سنتی و بوم‌گردی را در بر می‌گیرد. انواع روش‌های اقامت در یزد، عبارت‌اند از:

• هتل‌های سنتی: اگر در بافت قدیمی یزد قدم بزنید، خانه‌های سنتی بسیاری را پیدا می‌کنید که کاربری‌ برخی از آن‌ها، هتل است. هتل‌هایی مانند هتل داد، فهادان و هتل ملک‌التجار که در خانه‌های تاریخی بازسازی‌شده قرار دارند، تجربه‌ای خاص از اقامت در محیطی با معماری اصیل ایرانی را به گردشگران ارائه می‌دهند.

• اقامتگاه‌های بوم‌گردی:

   اگر به‌دنبال تجربه‌ای محلی‌تر هستید، اقامتگاه‌های بوم‌گردی در مناطق مختلف یزد گزینه‌های مناسبی هستند. بوم‌گردی خانه سه‌نیک و خانه تهرانی‌ها ازجمله اقامتگاه‌های محبوب بوم‌گردی در یزد هستند. این اقامتگاه‌ها بسیار پرطرف‌دارند و باید مدتی قبل از سفرتان، این بوم‌گردی‌ها را رزرو کنید.

• هتل‌های مدرن: یکی از بهترین گزینه‌ها برای اقامت در یزد، هتل‌های این شهر است. یزد، هتل‌های بسیار خوبی دارد که می‌توانید از هتل‌های 3 تا 5 ستاره را از میانشان انتخاب کنید. هتل‌های مدرن مانند هتل صفاییه امکانات رفاهی لوکسی را برای مسافران فراهم می‌کنند.

نمونه‌ای از هتل سنتی در  بافت قدیم یزد

فاصله یزد تا شهرهای مهم

• فاصله یزد تا تهران: 621 کیلومتر

• فاصله یزد تا شیراز: 439 کیلومتر

• فاصله یزد تا اصفهان: 310 کیلومتر

• فاصله یزد تا میبد: 55 کیلومتر

• فاصله یزد تا سیرجان: 343 کیلومتر

• فاصله یزد تا بندرعباس: 661 کیلومتر

جاهای دیدنی یزد

– آبشار دره‌ گاهان تفت

آبشار دره گاهان یا آبشار درگاهان یکی از دیدنی‌های طبیعی در یزد است. بازدید از این جاذبه طبیعی، حال‌وهوای دیگری در سفر به یزد ایجاد می‌کند. این آبشار در ارتفاع ۲۰ متری دامنه‌های شیرکوه قرار گرفته و به‌خاطر پوشش گیاهی سرسبز و آب‌وهوای خنک، محلی برای گردش محسوب‌ می‌شود.

– قنات زارچ

قنات زارچ با ۹۰ کیلومتر طول، طولانی‌ترین قنات جهان است که به‌عنوان یکی از جاذبه‌های تاریخی در یزد شناخته شده و در میراث جهانی یونسکو به‌ثبت رسیده. این قنات حدود ۳۰۰۰ سال قبل با هدف تامین آب موردنیاز منطقه توسط ساسانیان ساخته شد. حفاری چنین سازه عظیمی در دل زمین، با امکانات محدود آن دوران یکی از عجایب تاریخی یزد است که حتما باید در هنگام سفر به یزد آن را ببینید.

آدرس: یزد، خیابان سید گلسرخ، محله کوشک نو

ساباط‌ های یزد

ساباط‌ها در واقع کوچه‌های دالان‌شکل مسقف هستند که شهر یزد دیده می‌شوند. این ساختار با توجه به آب‌وهوای گرم و خشک منطقه طراحی شده تا فضایی خنک‌تر برای عابران فراهم شود.

فضای نیمه‌پوشیده ساباط های یزد باعث شده که این مسیرها در زمستان، گرم‌تر و در تابستان خنک‌تر باشند.

– حمامِ خان (گرم‌ خانه‌ نور)

حمام خان یکی از حمام‌های قدیمی ایران است که در سفر به یزد می‌توانید آن را ببینید. این حمام از نظر معماری یکی از زیباترین بناهای تاریخی یزد است که در گذشته برای اهدافی مثل استحمام، گفتگو، تبادل‌نظر، دورهمی‌های دوستان و… مورداستفاده قرار می‌گرفت. در حال حاضر با عنوان سفره‌خانه حمام خان پذیرای گردشگران است.

آدرس: شهر یزد، خیابان قیام، میدان خان، جنب مسجد ملا اسماعیل

– آب‌انبار شش بادگیر از دیدنی‌های سفر به یزد

آب انبار شش بادگیر یکی از آثار تاریخی در شهر یزد است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد و به‌عنوان یکی از آثار ملی کشور به ثبت رسیده. این آب‌انبار به‌خاطر معماری خاص بادگیرهای هشت‌وجهی بلند و گنبد تخم‌مرغی عظیمی که دارد، شهرت زیادی پیدا کرده است.

آدرس: یزد، خیابان دهم فروردین، محله تل یزد، کوچه شش بادگیر

– خانه لاری‌ها

یکی از جاهای که باید در سفر به یزد سر بزنید، خانه‌ لاری‌هاست. این خانه با معماری ویژه خانه‌های کویری در دوران قاجار بنا شده و یک‌زمانی جزو لوکس‌ترین خانه‌های زمانه خودش بود. خانه لاری ها حدود ۱۲۰۰ مترمربع زیربنا دارد و شامل ۶ خانه و ۲۲ اتاق اختصاصی است.

آدرس: یزد، خیابان امام خمینی (ره)، محله فهادان، مجاور عمارت کلاه فرنگی

– دخمه زرتشتیان؛ جاذبه کم‌تر دیده شده در سفر به یزد

دخمه‌ زرتشتیان، یک دخمه سنگی دایره‌ای‌شکل و بسیار قدیمی است که در دوران قاجار ساخته شده. این دخمه به‌عنوان محلی برای رها کردن مردگان استفاده می‌شد تا طبق آیین مقدس زرتشتیان، عنصر مقدس خاک آلوده نشود. آیین استفاده از دخمه زرتشتیان به‌مرور زمان منسوخ شده اما این مکان به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی توجه گردشگران را به خود جلب می‌کند.

آدرس: یزد، ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی یزد، منطقه صفائیه، انتهای بلوار شهیدان اشرف، کوه دخمه

– زندان اسکندر

مدرسه‌ ضیاییه یا زندان اسکندر یکی از جاهای دیدنی در شهر یزد است که در بافت تاریخی محله فهادان قرار گرفته. این مدرسه به‌عنوان اثر ملی در لیست آثار ملی ایران ثبت شده است. گنبد خشتی ۲۰ متری با دیواره‌های ۸-۹ متری، معماری عظیم و عجیبی به نمایش گذاشته. جالب است بدانید که این بنای تاریخی در گذشته به‌عنوان زندان و بعد به‌عنوان محلی برای تدریس علما و بزرگان کاربرد داشته.

آدرس: یزد، محله فهادان، کوچه رختشویخانه، کوچه حمام نو، مجاور بقعه دوازده امام، زندان اسکندر

– باغ دولت آباد

باغ دولت‌آباد در گذشته محل زندگی یکی از حاکمان یزد بود اما دلیل اصلی اهمیت این بنای تاریخی، ساختمان زیبا و معماری جالب‌ش است. این باغ، یکی از ۹ باغ ایرانی است که در میراث جهانی یونسکو ثبت شده و گردشگران ایرانی و خارجی زیادی برای بازدید از آن، سفر به یزد را انتخاب می‌کنند. از جمله بخش‌های مختلف باغ دولت آباد می‌توان به قنات، آبنمای باغ، بهشت آیین، ساختمان هشتی، تالار طنبی اشاره کرد.

آدرس: یزد، خیابان شهید رجایی، کوچه فردوسی

– موزه‌ آینه و روشنایی

موزه قصر آیینه یا موزه آیینه و روشنایی یکی از جاذبه‌های دیدنی در شهر یزد است. این موزه با آیینه‌کاری‌های بی‌نظیر، گچ‌بری‌ها و روی‌هم‌رفته، معماری شگفت‌انگیزش به‌تنهایی حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. در موزه قصر آیینه آثار گرانبهایی مانند مجموعه خطی، سکه، تمبر، و… به‌نمایش گذاشته شده است.

آدرس: یزد، خیابان آیت‌الله کاشانی، روبه‌روی پارک هفت تیر

– آتشکده بهرام

آتشکده‌ بهرام (ورهرام) یکی از آن آتشکده‌های قدیمی است که آتش آن از قرن ۵ میلادی روشن شده و حدود ۱۵ قرن شعله‌ور بوده. بازدید از این آتشکده، از بایدهای سفر به یزد است. بنای آتشکده از اتاقک آتشدان (مجمر)، آب‌انبار، حیاط، نگاره فروهر آتشکده، تالار ورجاوند تشکیل شده و معماری منحصربه‌فردی دارد.

آدرس: یزد، بلوار شهید منتظر قائم، خیابان آیت الله کاشانی

– مسجد و میدان امیرچخماق

هرکسی که پا به شهر یزد می‌گذارد، بی‌شک به مسجد و میدان امیر چخماق سر می‌زند، به همین‌خاطر این منطقه بخش جدایی‌ناپذیر راهنمای سفر به یزد است. این میدان مجموعه‌ای متشکل از بازار، آب‌انبار، بقعه، حوض بزرگ و آب‌نما، مسجد و تکیه است که قدمت آن به سالیان‌سال پیش برمی‌گردد. مجموعه میدان امیرچخماق به‌عنوان یک اثر تاریخی در فهرست آثار ملی کشور نیز ثبت شده.

آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، میدان امیرچخماق

– مسجد جامع یزد از دیدنی‌های سفر به یزد

مسجد جامع یزد نمونه‌ای بی‌نظیر از معماری ایرانی است که در مرکز شهر یزد قرار گرفته. این مسجد ترکیبی از سه مسجد است که در دوره‌های تاریخی مختلف ساخته شده است. مسجد جامع یزد با قدمت ۹۰۰ ساله، یکی از جاهایی است که باید در سفر به یزد ببینید. مسجد جامعه از بخش‌های مختلف موزه، شبستان‌ها، مناره، محراب و… تشکیل شده که هرکدام حرف‌های زیادی برای گفتن دارند.

آدرس: یزد، ضلع غربی خیابان امام خمینی، محله فهادان

– غار شگفت یزدان

غار شگفت یزدان یا غار اشکفت یزدان هفتهر جزو بزرگ‌ترین غارهای طبیعی در ایران است که برای زرتشتیان هم اهمیت زیادی دارد. اگر در سفر به یزد آمادگی بدنی و تجهیزات کافی برای کوهنوردی داشته باشید، این جاذبه تاریخی را به شما پیشنهاد می‌کنیم. فضای داخلی غار بسیار بزرگ است و هنوز هم بقایای آتش‌دان‌های زرتشتی در آن به چشم می‌خورد.

آدرس: یزد، ۷۰ کیلومتری اردکان، روستای هفتهر

– میدان ساعت

میدان ساعت، اولین ساعت شهری است که قدمت آن به هشتصد سال پیش می‎رسد. در گذشته، وجود ساعت بزرگی در میدان اصلی شهر باعث می‌شد که همه از ساعت دقیق روز باخبر باشند. معماری بنای ساعت یزد از سبک قاجاری پیروی کرده . ظرافت تزیینات آن بسیار دیدنی است.

آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، میدان ساعت یزد

– قنات حسن آباد مشیر

قنات حسن آباد مشیر یکی از قنات‌های بسیار طولانی در عمق زمین است که حدود ۷۰۰ سال عمر دارد. ساخت این قنات باعث شد که زندگی در این منطقه جریان پیدا کند و یک منطقه ییلاقی خوش‌آب‌وهوا در اطراف آن ایجاد شود. اگر دوست داشته باشید می‌توانید در سفر به یزد اینجا را هم ببینید.

آدرس: استان یزد، مهریز و روستای حسن آباد مشیر

– بازار خان، از دیدنی‌های مهم سفر به یزد

بازار خان یزد یکی از آن جاهای دیدنی سنتی و قدیمی است که قدمتش به دوران قاجار می‌رسد. این بازار سنتی پر از حجره‌ها و راهروهای مسقف پیچ‌درپیچ است و هنوز هم بافت قدیمی خود را حفظ کرده است. این بازار دسترسی مناسبی به میدان خان، حمام خان، مدرسه خان، آب‌انبارهای تاریخی و موزه‌های تاریخی یزد دارد.

آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، خیابان قائم، بازار خان یزد

– موزه مارکار

موزه مارکار در واقع موزه فرهنگ و ایران باستان یزد است که آینه تاریخ و فرهنگ و هنر زرتشتیان است. این موزه مجموعه کاملی لوازم قدیمی منزل زرتشتیان، پوشش مردم و موبدان، اشیای مربوط به مراسم‌ها و… است.

آدرس: خیابان کاشانی، میدان مارکار، کوچه‌ فرش مشهد یا بلوار منتظر‌قائم، کوچۀ‌ میلاد

– کوچه مازاری‌ها، بخش متفاوت راهنمای سفر به یزد

کوچه مازاری ها یک زمانی برای خودش بروبیایی داشته، این محله یکی از محله‌های قدیمی در یزد است که دیگر کاربری خود را از دست داده. در گذشته افراد زیادی به حرفه ساییدن حنا مشغول بودند و این محله را به این کار اختصاص داده بودند. در کوچه مازاری‌های می‌توانید سنگ آسیابی که سالیان دراز مشغول به کار بوده ببینید و با فرآیند تهیه و بسته‌بندی حنا آشنا شوید.

آدرس: یزد، خیابان آیت الله کاشانی

– پارک کوهستان یزد

پارک کوهستان یزد یک پارک وسیع پردارودرخت در یزد است که امکانات تفریحی متعددی مثل شهربازی، پیست اسکیت، دریاچه مصنوعی، پیست موتورسواری، آب‌نمای موزیکال، آبشار، کافه و رستوران و… دارد.

آدرس: شهر یزد، ابتدای جاده یزد به تفت، بعد از بزرگراه یزد به بافق

– نارین قلعه

نارین قلعه میبد یزد یک اثر باستانی و تاریخی است که با نام کهن‌ دژ یا نارنج قلعه هم شناخته می‌شود. این قلعه، بنایی از خشت و گل است که کهن‌ترین ارگ حکومتی در جهان محسوب می‌شود. نارین قلعه یزد حدود ۴۰۰۰ سال پیش‌از میلاد ساخته شد و معماری و ساختار دفاعی آن نفوذ دشمنان را غیرممکن می‌کرد. در سفر به یزد می‌توانید از این قلعه تاریخی دیدن کنید.

آدرس:  استان یزد، میبد، میدان شهرداری، بلوار امام

– کاروانسرای میبد

کاروانسرای میبد یا کاروانسرای شاه عباسی یزد، بنایی مربوط به دوره صفوی است که به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده. این کاروانسرا یک مجموعه کامل بوده که بناهایی مثل چاپارخانه، آب‌انبار و یخچال هم داشته. کاروانسرای میبد از نظر معماری و جایگاه جغرافیایی نسبت به سایر کاروانسراها اهمیت بیشتری داشته به همین خاطر هم در لیست دیدنی‌های راهنمای سفر به یزد جا گرفته.

آدرس: یزد، میبد، بلوار قاضی میرحسین

– برج کبوترخانه میبد

اگرچه تاریخ دقیقی برای ساخت کبوترخانه‌ها وجود ندارد اما ساخت این بناها در ایران به ۱۲۰۰ سال قبل می‌رسد. کبوترخانه میبد یا برج کبوتر میبد هم یکی از این بناهاست که برای جمع‌آوری مدفوع پرندگان برای مصارف کشاورزی و… ساخته شد. کبوترخانه میبد در دوره قاجار با مصالحی مثل خشت و گل طراحی شده، فضای این برج ۸ متری به شکلی ساخته شده که سوراخ‌های کوچکی برای عبور کبوتران دارد.

آدرس:  یزد، شهر میبد، بلوار بسیج، جنب فرمانداری

– چاپارخانه میبد

چاپارخانه میبد یک استراحتگاه در میان راه برای چاپارهای دولتی بوده که حالا دیگر به یکی از جاهای دیدنی در یزد تبدیل شده. این بنا دارای بخش‌های مختلفی از جمله برج و بارو، حیاط مرکزی، آخور و اصطبل برای نگهداری اسب‌ها و اتاق‌هایی برای اقامت مسافران است. درحال حاضر ماکت‌های زیبایی به همراه وسایل پست قدیمی و عکس‌های تاریخی در این بنا برای بازدید عموم به‌نمایش گذاشته شده.

آدرس:  استان یزد، میبد، بلوار قاضی میرحسین، جنب کاروانسرای شاه عباسی

– زیارتگاه چک چک

زیارتگاه چک‌ چک از جاهای دیدنی ایران یکی از زیارتگاه‌های مهم زرتشتیان است که در دل کوهی به‌نام چک چک قرار گرفته. این زیارتگاه داستان‌های پررمزوراز زیادی دارد و جایگاه مهمی در بین جاهای دیدنی در یزد دارد. یکی از ویژگی‌های عجیب این زیارتگاه، چکه کردن آب از سقف آن است که باعث شده یک درخت چنار کهنسال و گیاهان مختلفی روی صخره‌ها رشد کنند.

آدرس: شمال‌غرب یزد، ۴۳ کیلومتری شرق اردکان، بخش خرانق، دهستان رباطات

– خانه‌ افضلی

خانه افضلی اردکان یکی از خانه‌های تاریخی در اردکان یزد است که در اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی ساخته شده. این خانه در حال حاضر به موزه گلیم، فرش و جاجیم تبدیل شده که بازدید آن برای عموم آزاد است. با سر زدن به خانه افضلی در سفر به یزد، می‌توانید هم از موزه دیدن کنید و هم از تماشای معماری این خانه قدیمی لذت ببرید.

آدرس: یزد، اردکان، بلوار آیت الله خامنه‌ای، کوچه امجد، پلاک ۷۷

– منارجنبان خرانق

منارجنبان خرانق یکی از آثار ملی ایران است که در اردکان یزد قرار گرفته. این مناره دیدنی در دوران سلجوقیان ساخته شده و جنبش آن به‌وضوح قابل‌مشاهده است. این بنا یک منار تمام خشتی است که معماری خارق‌العاده‌ای دارد و حتی با زور دست هم به حرکت درمی‌آید.

آدرس: استان یزد، روستای خرانق

– سرو ابرکوه

سرو ابرکوه یا سرو زرتشتی یکی از آثار طبیعی ملی کشور است که به‌عنوان نماد مهمی در ایران باستان شناخته می‌شود. جالب است بدانید که این درخت، پیرترین موجود زنده دنیا است که تنه آن روی زمین تقریبا ۱۱ متر و بلندای آن بین ۲۵ تا ۲۸ متر است. در سفرهای مارکوپولو به سرو ابرکوه با عنوان «شگفتی‌های جهان» اشاره شده است. این درخت تماشایی بعد از گذشت هزاران سال هنوز هم بارور است.

آدرس: استان یزد، ابرکوه، میدان امام‌حسین، بعد از کمربندی

– خانه‌ صولت (موزه‌ مردم‌ شناسی ابرکوه)

خانه صولت یکی از خانه‌های تاریخی در ابرکوه یزد است که قدمت آن به دوران قاجار می‌رسد. معماری و تزیینات گچ‌بری و نقوش اسلیمی این خانه از ویژگی‌های اصلی این خانه است. در حال حاضر در بخشی از خانه صولت به موزه مردم‌شناسی ابرکوه تبدیل شده.

آدرس: یزد، ابرکوه، خیابان باهنر، محله دروازه میدان

– خانه‌ آقازاده

عمارت آقازاده یک خانه تاریخی دوطبقه به همراه بادگیر است که ساخت آن به دوران قاجار برمی‌گردد. این خانه دارای بزرگ‌ترین بادگیر جهان است و از نظر معماری سنتی اهمیت زیادی دارد. در حال حاضر این عمارت به هتل تغییر کاربری داده است.

آدرس: یزد، ابرکوه، میدان امام حسین، خیابان شهید باهنر، کوچه شهید باهنر نوزدهم

– آسیاب آبی اشکذر

آسیاب آبی اشکذر یکی از دیدنی‌های شهر یزد است که در دوره صفوی ساخته شده. نیروی حرکت این آسیاب با سرعت و فشار آب قنات‌های زیرزمینی تامین می‌شد. چیزی‌که آسیاب اشکذر را منحصربه‌فرد کرده، نقوش هندسی دیواره‌ها، مقرنس‌کاری‌های داخلی و آجرکاری‌های آن است.

آدرس:  یزد، ۲۰ کیلومتری یزد، اشکذر، بلوار سیدالشهدا، جنب حسینیه سفید اشکذر

– آب‌ انبار هفت بادگیر عصرآباد

آب انبار هفت بادگیری عصرآباد یک آب‌انبار ساده نیست، این بنا از لحاظ معماری جزو بادگیرهای نخست جهان است که آب‌انبار دومخزنی دارد. این اثر تاریخی به‌عنوان یکی از آثار ملی کشور به ثبت رسیده و بازدیدکنندگان زیادی دارد.

آدرس: یزد، شهرستان اشکذر، دهستان رستاق، روستای عصرآباد

– غار نباتی و سفر به یزد

غار نباتی یزد یک پدیده طبیعی دیدنی در بین غارهای کشور است که در ندوشن یزد قرار گرفته. در این غار، بلورهای سفید و نباتی دیده می‌شود که باعث شده آن را به عروس غارهای ایران تشبیه کنند. از بخش‌های دیدنی غار نباتی می‌توان به چشمه آب زلال، فضای تالار، دهلیزهای متعدد و قندیل‌های مختلف اشاره کرد.

آدرس: میبد، ۲۰ کیلومتری غرب یزد، بعد از روستای نصرآباد

سوغات یزد چه بخریم؟

در سفر به یزد، می‌توانید از شیرینی‌های سنتی مانند قطاب و باقلوا گرفته تا صنایع‌دستی نفیس همچون ترمه، سوغات بیاورید. این سوغاتی‌هاهم یادآور هنر و فرهنگ غنی یزد هستند، هم با طعم‌ها و طرح‌های منحصربه‌فردشان، خاطره سفر به یزد را برای شما ماندگار می‌کنند. در ادامه، با سه نمونه از سوغات یزد آشنا می‌شوید.

ترمه

ترمه، پارچه‌ای نفیس و گران‌بها با تار ابریشم و پود نخ، پشم یا ابریشم است که از دیرباز در یزد بافته می‌شود. این هنر دستی با طرح‌ها و رنگ‌های متنوع، نمادی از فرهنگ و هنر ایرانی است. ترمه‌های یزد به‌دلیل کیفیت عالی و طراحی‌های خلاقانه، در سراسر دنیا شناخته شده‌اند. این پارچه‌ها در تولید محصولاتی مانند رومیزی، سجاده، کوسن و لباس‌های سنتی به کار می‌روند و می‌توانند هدیه‌ای ارزشمند و یادگاری ماندگار از سفر به یزد باشند.

قطاب

قطاب، یکی از معروف‌ترین و لذیذترین شیرینی‌های سنتی یزد است که از دو بخش تشکیل می‌شود؛ لایه بیرونی و مغز درونی. لایه بیرونی از ترکیب آرد، ماست و روغن تهیه می‌شود و مغز درونی شامل مخلوطی از پودر بادام یا گردو، شکر و هل است. پس از آماده‌سازی، خمیر را به‌صورت دایره‌های کوچک برش می‌دهند و با قراردادن مغز داخل آن، به‌شکل نیم‌دایره می‌بندند. سپس آن را در روغن سرخ می‌کنند و بعد آن را در پودر قند می‌غلتانند تا طعمی شیرین و مطبوع به دست آید. قطاب به‌دلیل داشتن هل و مغز بادام، عطر و طعمی منحصربه‌فرد دارد و به‌عنوان یکی از بهترین سوغاتی‌های یزد شناخته می‌شود.

باقلوا یزدی

باقلوا یزدی یکی دیگر از شیرینی‌های پرطرف‌دار این شهر است که با ترکیبی از لایه‌های خمیر نازک، مغز پسته یا بادام، شکر، هل و گلاب تهیه می‌شود. پس از چیدن لایه‌ها و افزودن مغزها، باقلوا را در فر می‌پزند و سپس آن را با شربتی از شکر و گلاب شیرین می‌کنند. این شیرینی به‌صورت لوزی یا مربعی برش داده شده و با پودر پسته تزیین می‌شود. باقلوا یزدی با طعم شیرین و بافت لطیفش، همراهی دل‌انگیز برای چای عصرانه است سوغاتی محبوب گردشگران است. یکی از معروف‌ترین شیرینی‌فروشی‌هایی که می‌توانید سوغات یزد را از آنجا تهیه کنید، شیرینی‌پزی حاج خلیفه علی رهبر است که شیرینی‌های اصیل یزد را با بهترین کیفیت ارائه می‌دهد.

در یزد چه غذاهایی را امتحان کنیم؟

یزد، شهر بادگیرها و قنات‌ها، علاوه‌بر معماری خیره‌کننده‌اش، به‌دلیل تنوع بی‌نظیر غذاهای محلی‌اش شهرت دارد. در سفر به این دیار تاریخی، تجربه‌ طعم‌های اصیل در بهترین رستوران‌های یزد می‌تواند سفرتان را به‌یادماندنی‌تر کند. از خورش‌های لذیذ تا آش‌های سنتی، هر لقمه‌ای شما را با فرهنگ و سنت‌های این منطقه بیشتر آشنا می‌کند.

قیمه یزدی

قیمه یزدی، یکی از خورش‌های سنتی و محبوب این منطقه است که با تفاوت‌هایی در مواد اولیه و طرز تهیه، از قیمه‌های سایر نقاط ایران متمایز می‌شود. در این خورش به‌جای لپه، از نخود استفاده می‌شود که طعمی منحصربه‌فرد به آن می‌بخشد. مواد اصلی قیمه یزدی شامل گوشت گوسفندی، نخود، پیاز، لیموعمانی و ادویه‌های معطر است. ابتدا نخودها را از شب قبل خیس می‌کنند و سپس با گوشت و پیاز تفت می‌دهند. پس از افزودن ادویه‌ها و لیموعمانی، خورش را با حرارت ملایم می‌پزند تا کاملاً جا بیفتد. این خورش معمولاً با برنج سفید سرو می‌شود و به‌دلیل استفاده از نخود، سرشار از پروتئین و فیبر است. قیمه یزدی با طعم و عطر بی‌نظیرش، سفر به یزد را برایتان دل‌نشین‌تر می‌کند.

آش شولی

آش شولی، یکی از معروف‌ترین و محبوب‌ترین آش‌های سنتی یزد است که قدمتی ۵۰۰ ساله دارد و در فهرست آثار غیرملموس فرهنگی یزد به ثبت رسیده است. این آش با ترکیبی از سبزی‌جات متنوع مانند اسفناج، شوید، تره، جعفری و مقدار کمی شنبلیله، به‌همراه چغندر یا شلغم، عدس و آرد تهیه می‌شود. چاشنی اصلی این آش، سرکه است که طعمی متمایز به آن می‌بخشد. ابتدا چغندرها را با عدس می‌پزند، سپس سبزی‌های خردشده و در نهایت، مخلوط آرد و آب را به‌آرامی به آش اضافه می‌کنند تا به غلظت مناسب برسد. پس از افزودن پیازداغ و نعناداغ، آش را با سرکه سرو می‌کنند. آش شولی به‌دلیل داشتن سبزی‌جات و چغندر، سرشار از ویتامین‌ها و مواد مغذی است و در فصول سرد سال، گزینه‌ای مناسب برای گرم‌ نگه‌داشتن بدن محسوب می‌شود. این آش را در بیشتر رستوران‌ها و غذاخوری‌های یزد می‌توانید سفارش دهید.

مراسم و آداب و رسوم مردم یزد

یزد، شهری تاریخی در مرکز ایران، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و زیباترین شهرهای کشور شناخته می‌شود. فرهنگ و آداب‌ورسوم این شهر، ریشه در زمان‌های بسیار قدیم دارد. در ادامه، با یکی از معروف‌ترین آیین‌های مهم یزد آشنا می‌شوید که برگزاری آن با شکوه و عظمت خاصی همراه است.

مراسم نخل‌برداری در یزد

مراسم نخل‌برداری، یکی از کهن‌ترین و باشکوه‌ترین آیین‌های محرم در یزد است که هرساله گردشگران بسیاری را از سراسر ایران و جهان به این شهر می‌کشاند. نخل‌برداری ریشه در سنت‌های باستانی ایران دارد و برخی از پژوهشگران آن را مرتبط با آیین‌های سوگواری سیاوش در دوران پیش از اسلام می‌دانند. پس از ورود اسلام و واقعه کربلا، این آیین با مفاهیم عاشورایی تلفیق شد و به‌عنوان نمادی از تشییع پیکر امام حسین(ع) شناخته شد. نخل، سازه‌ای چوبی به‌شکل تابوت است که با پارچه‌های سیاه، آینه‌ها و شال‌های رنگارنگ تزیین می‌شود و عزاداران در روز عاشورا آن را حمل می‌کنند.

میدان امیرچخماق یزد میزبان یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین نخل‌های ایران است که قدمتی ۴۵۰ ساله دارد و هر سال در این مکان تاریخی، نخل‌برداری به اوج شکوهش می‌رسد. این مراسم علاوه‌بر اینکه بخشی از میراث معنوی و فرهنگی یزد محسوب می‌شود، به‌عنوان جاذبه‌ای منحصربه‌فرد، گردشگران را به تجربه زنده تاریخ و فرهنگ این دیار دعوت می‌کند. ترکیب آیین‌های مذهبی، معماری خشتی و معنویت حاکم بر یزد، این شهر را در ایام محرم به مقصدی خاص برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کرده است.

سخن آخر

در این مطلب، راهنمای سفر به یزد را در اختیارتان گذاشتیم تا هنگام سفر به این شهر کهن، با همه زوایای آن آشنا باشید. یزد، شهری است که در هر گوشه آن می‌توان تاریخ، فرهنگ و هنر ایرانی را لمس کرد. از بادگیرهای بلند گرفته تا کوچه‌های باریک خشتی و آتشکده‌های زرتشتی، هر گوشه یزد قصه‌ای برای گفتن دارد. سفر به یزد، تجربه‌ای ناب است که هم از نظر گردشگری، هم از نظر معنوی و فرهنگی ارزشمند خواهد بود. چه به‌دنبال ماجراجویی در کویر باشید و چه علاقه‌مند به بازدید از اماکن تاریخی، یزد مقصدی است که شما را شگفت‌زده خواهد کرد. اگر تاکنون به یزد سفر کرده‌اید، چه نکات مهم دیگری را برای سفر به یزد به مسافران این شهر توصیه می‌کنید؟