اردبیل یکی از شهرهای شمال غربی ایران است که در دامنه کوه سبلان قرار دارد و به خاطر طبیعت زیبا و آب‌وهوای سردش شناخته می‌شود

شاید چیزی از شهر مقدس نشنیده باشید؛ اما شک ندارم چیزهای زیادی از شهر اردبیل شنیده‌اید. شاید بپرسید اردبیل چه ربطی به شهر مقدس دارد؟ اردبیل، اردویل یا آرتاویل، نامی اَوِستایی به معنای «شهر مقدس» است. چمدان ببندید، ذوق‌تان برای بازدید از جاهای دیدنی اردبیل را حفظ کنید و در راهنمای سفر به اردبیل با من در مجله گردشگری آسمان سریر نسیم همراه باشید تا زیر و بم شهر مقدس را برایتان رو کنم.

از اهمیت گردشگری اردبیل هم هر چقدر بگویم، کم گفتم. جاذبه های گردشگری اردبیل خیلی وقت است که مورد توجه همه قرار دارد. از وقتی که شیخ صفی‌الدین اردبیلی سلسله صفویه را پایگذاری کرد، اردبیل هم شهر مهم‌تری شد و از همان موقع حسابی مورد توجه پادشاهان صفوی و مردم قرار گرفته است.

مشخصات جغرافیایی اردبیل

شهر اردبیل در میان دشت اردبیل و کوه‌های تالش و سبلان قرار دارد و حدود ۱۵۰۰ متر از سطح دریا فاصله گرفته است. اردبیل تقریبا ۷۰ کیلومتر مربع مساحت و نزدیک ۶۰۰ هزار نفر جمعیت دارد.

همان‌طور که قبل‌تر هم گفتم اردبیل در شمال غرب ایران است؛ اما خوب می‌شود بدانید استان اردبیل بخشی از فلات مثلثی شکل ایران در شرق فلات آذربایجان است که بیشتر از ۳/۲ آن را منطق کوهستانی تشکیل می‌دهند. به همین دلیل در سفر به اردبیل آب‌وهوای سردی را تجربه خواهید کرد.

در شهر اردبیل شما دسترسی خوبی به دیدنی های اردبیل و مراکز مختلف درمانی، دولتی و اجتماعی دارید؛ اگر با ماشین شخصی نمی‌روید نیاز نیست خیلی نگران حمل و نقل یا دسترسی به جاهای دیدنی اردبیل باشید. کمی جلوتر در این راهنمای سفر به اردبیل دقیق به شما می‌گویم وضعیت حمل و نقل این شهر باستانی در چه وضعیتی قرار دارد.

شهر اردبیل از شمال به مشگین شهر، از شرق به نمین، از غرب به سرعین و نیر و از جنوب به شهرستان کوثر می‌رسد. از آن‌جایی که شهر اردبیل با استان گیلان هم مرز است، رفت و آمد هم بین گیلان و اردبیل راحت می‌شود.

نقشه اردبیل

شهر اردبیل شش محله اصلی دارد که به نام محلات شش‌گانه شناخته می‌شوند؛ بقیه محله‌ها، وابسته به این شش محله اصلی هستند. البته خود این محلات شش‌گانه هم به دو دسته «محلات حیدری» و «محلات نعمتی» تقسیم می‌شوند که هر کدام سه محله اصلی در خود جای داده‌اند.

محلات نعمتی از سه محله اصلی عالی قاپو (دروازه یا زنجیر)، سرچشمه یا چشمه باشی و گازران یا اونچی میدان تشکیل شده است و محلات حیدری از سه محله اصلی پیر عبدالملک، طوی یا طاوار و اوچ دکان تشکیل می‌شود.

در ادامه فهرست تمام روستاهای وابسته به این شش روستا را برایتان نوشتم. اگر خواستید محله‌ای را پیدا کنید، از این لیست در راهنمای سفر به اردبیل استفاده کنید و محله اصلی آن را یاد بگیرید تا در پیدا کردن روستا کارتان راحت‌تر باشد.

محلات نعمتی

منطقه نعمتی محله‌های کوچک و بزرگ مختلفی دارد که در اینجا به آن‌ها اشاره می‌کنم.

– عالی قاپو (دروازه یا زنجیر)

محله‌های معجز، باغمیشه، زینال، رجایی، سلیمان شاه، میرزا بخشعلی، غریبان، ملا هادی، حافظ، کرداحمد، طالقانی، آرازعلی (ارس)، ملا باشی، کارشناسان، کشاورز، سعدی، علیه و منصوریان.

– سرچشمه یا چشمه باشی

محله‌های روستاهای معمار، تازه شهر، حسین آباد، اصغریه، رقیه، ولیعصر، معجز یا جلیل شاه، یساول، فاطمیه یا دروازه مشکین، اجیرلو، رقیه، خیرال، دروازه آستارا، راه انزاب، ایمان قلی، حافظیه، حاجی قهرمان و محمدیه.

– گازران یا اونچی میدان

محله‌های ائمه، قنبلان یا تازه میدان، عباسیه، اکبریه، خاتم‌النبیین، صاحب الزمان، امام حسن عسکری، امام صادق، امام سجاد، آقا کاظم، زینبیه، چراغعلی، قاجاریه و قاسمیه.

محلات حیدری

منطقه حیدری هم به بخش‌های کوچک‌تری تقسیم شده و محله‌های زیادی دارد که در ادامه آن‌ها را نام برده‌ام.

– پیر عبدالملک

محله‌های جمعه مسجد، نمه‌لر، کوچه علی، فانتازیا، حسین علی، فرهنگیان، پردیس، سید آباد، پیر شمس‌الدین، عبدالله شاه، شاهد، صادقیه، کمد سازی، ژاندارمری، زرناس، صادقیه، رسالت، دانش آباد، پیرزرگر، احمدیه، انزاب و حسن آباد.

– طوی یا طاوار

محله‌های سبلان ۲، شام اسبی، نواب صفوی یا قره دینک، داشچیلار، توپچیلار، آزادی، والی، تازه آباد یا ججین، امام خمینی، قدس و کوچه اسلامی یا شاه باغی.

– اوچ دکان

محله‌های یعقوبیه، سلطان آباد، ابراهیم آباد، علی آباد، هاشم آباد، بهار آباد، یوسف آباد، جمشید آباد، پیرمادر، آبروان، مقدس، ایثار، راه نیار، سبلان، کاشانی، بعثت، رقیه، عباس آباد، نیار، صفا، ابوطالب، ولیعصر، سادات و جعفریه.

تاریخچه اردبیل

رسیدیم به بحث شیرین تاریخ. همان‌طور که قبل‌تر هم گفتم، اردبیل از نظر تاریخی اهمیت بالایی دارد و جزو مهم‌ترین شهرهای باستانی کشورمان ایران به‌شمار می‌رود؛ پس منطقی است که تاریخچه درخشانی داشته باشد. اگر به تاریخ علاقه‌مند هستید، تا آخر این بخش را با دقت بخوانید.

باستان‌شناسی و تحقیق درباره گذشته همیشه ادامه دارد و این روند قطع نمی‌شود. در اردبیل هم کارشناسان و متخصصان مشغول کار هستند و به چیزهای جدیدی هم رسیده‌اند. کشف‌های تازه درباره تاریخ اردبیل نشان می‌دهد اردبیل تاریخی ۴۰ ساله دارد؛ همچنین این شهر تمدنی ۳ هزار ساله در حاشیه جاده ابریشم دارد.

سفر به اردبیل جذاب است. چون این شهر در گذشته استراحت‌گاه و گذرگاه کاروان‌های تجاری و نظامی بوده که همین قضیه باعث شد کاروانسراهای زیادی در اردبیل ساخته شود. وقتی کاروان‌های تجاری مدام از شهری رد شوند، منطقی است که آن شهر رونق اقتصادی خوبی پیدا کمد؛ این موضوع در مورد اردبیل هم صدق می‌کند.

پیشنهاد می‌کنم در حین بازدید از جاهای دیدنی اردبیل حتما بعضی از کاروانسراهای این شهر را در لیست دیدنی های اردبیل بگذارید؛ مثل کاروانسرای سنگی صائین، کاروانسرای شاه عباسی یا کاروانسرای قانلی بولاغ.

اردبیل در زمان حکومت بنی امیه مرکز حکومت آذربایجان و در زمان بنی عباس مرکز قیام بابک خرمدین بوده است. البته اشتباه نکنید، بابک خرمدین کارگردان را نمی‌گویم؛ این بابک خرمدین رهبر اصلی قیام مردم علیه خلافت عباسی بود. ما در راهنمای سفر به اردبیل با کارگردانان کاری نداریم.

همان‌طور که قبلا هم گفتم با شروع حکومت صفویه اردبیل هم رشد کرد. در واقع اردبیل در زمان صفویان به اوج اعتبار و عظمت خود رسید؛ اما متاسفانه همیشه این وضعیت پابرجا نبود. بعد از کنار رفتن صفویه از تخت حکومت، اردبیل هم رونق و اهمیت خود را از دست داد؛ مخصوصا وقتی که نادرشاه قاجار روی کار بود و روسیه وارد ایران شده بود.

خیلی از مؤلفان دوره اسلامی، بنای شهر اردبیل را مدیون فیروز، پادشاه ساسانی می‌دانند و می‌نویسند که اردبیل به دستور این پادشاه ساخته شده است؛ فروسی هم در شاهنامه، اردبیل را به پیروز ساسانی نسبت می‌دهد.

البته نمی‌توان گفت این کاملا درست است؛ چرا؟ چون فیروز در سال ۴۵۹ میلادی به سلطنت رسید؛ اما حدود ۳۵ سال قبل از این تاریخ، بهرام پنجم از راه اردبیل استفاده کرد و خود را به آمل و گرگان رساند؛ پس ممکن است اردبیل آن زمان هم آباد بوده باشد.

از دیگر اتفاقات مهم این شهر که جایش نباید در راهنمای سفر به اردبیل خالی باشد، نازل شدن کتاب یسنا است. در قرن ششم قبل از میلاد زرتشت، پیامبر بزرگ ایران، ظهور کرد و با توجه به روایت اوستا، کتاب یسنا بالای کوه سبلان بر او نازل شده است؛ یسنا یا یسنه، یکی از مهم‌ترین کتاب‌های اوستا است.

شهر اردبیل به قفقاز، گرجستان و ارمنستان نزدیک است؛ به همین دلیل این شهر در جنگ‌ها، مخصوصا جنگ‌های ایران و روس، اهمیت خاصی داشت. اتفاق تلخ‌تر از جنگ برای اردبیل هم سال ۲۷۲ شمسی افتاد. این شهر به دلیل زمین لرزه کاملا ویران شد و حدود ۱۵۰ هزار نفر از ساکنان آن کشته شدند.

در نهایت باید بگویم اردبیل در شمال‌غربی ایران و از قدیم مورد توجه مردم بوده است؛ حتی پادشاهان و اطرافیان‌شان هم، با وجود مسائل کشوری، از دیدنی های اردبیل غافل نمی‌شدند و هر چند وقت یک‌بار به این شهر باستانی سری می‌زدند. پیشنهاد می‌کنم اگر برای سفر به اردبیل دو دل هستید، حتما تا آخر مقاله را بخوانید تا دست و دلتان برای این شهر بلرزد.

اردبیل اسم‌های دیگری هم دارد؟

بیایید قبل سفر به اردبیل تکلیف اسامی این شهر را برای خودمان روشن کنیم. شاید در سفرتان بشنوید که مردم از «اَردویل»، «آردویل» یا «آرداویل» به‌جای اسم «اردبیل» استفاده می‌کنند. این اسم‌ها همگی درست‌ و به معنای شهر ارته هستند.

حالا فلسفه شهر ارته چیست؟ «ارته»، در باور ایرانیان باستان، قانون نظم و آفرینش قبل از آیین زردشتی است و همچنین، «ارد» یا «ارته» از ایزدان زرتشتی است که پاسدار عدالت است. ویل هم در زبان پهلوی و تالشی به معنای شهر است. دانستن این اطلاعات شاید باعث شود در سفر به اردبیل با دید دیگری به این شهر نگاه کنید.

پس داستان شهر مقدس چیست؟ خود واژه اردبیل یک کلمه ایرانی است که ریشه در اوستایی دارد. اردبیل از دو واژه آرتا و ویل تشکیل شده است، یعنی آرتاویل؛ اما در فارسی میانه «آرتا» تبدیل به «ارد» شده است، پس می‌شود اردبیل. «ارد» یا «آرتا» به معنای مقدس و «ویل»، به معنی شهر است.

آب‌ و هوای اردبیل

همان‌طور که بالاتر در این راهنمای سفر به اردبیل گفتم، اردبیل هوایی سرد و کوهستانی دارد و شهری سردسیر است؛ البته با توجه به تنوع آب و هوایی در این منطقه، میزان دما در نواحی مختلف اردبیل متفاوت است. در کل، استان اردبیل چهار اقلیم دارد که شامل مدیترانه‌ای گرم، مدیترانه‌ای معتدل، کوهستانی سرد و معتدل می‌شود.

مناطق جنوبی اردبیل زمستان‌های سرد و پر از برف، و تابستان‌های معتدل دارد؛ هر چه بیشتر به سمت شمال برویم هم دما بیشتر می‌شود. گرم‌ترین مناطق اردبیل، نواحی پست در دره رودخانه ارس و دشت مغان و سردترین مناطق، ارتفاعات سبلان است. میانگین هوا هم در سفر به اردبیل در سال بین ۷.۹ تا ۱۵.۲ درجه سانتی گراد است.

البته که می‌دانیم در زمان‌های مختلف، دما هم تغییر می‌کند و هیچ‌وقت ثابت نیست؛ پس پیشنهاد می‌کنم قبل از شروع سفرتان به اردبیل، از طریق هواشناسی هوای روزهای سفرتان را چک کنید.

بهترین زمان سفر به اردبیل

بهترین زمان سفر به اردبیل از اواخر اردیبهشت تا اواخر تابستان است. در این زمان هوای اردبیل در بهترین حالت خود قرار دارد و شما را گرفتار برف، لیزی جاده‌ها یا سرمای زیاد هوا نمی‌کند. همان‌طور که بالاتر گفتم، اردبیل شهری سردسیر است؛ در زمستان هم معمولا برف‌های شدیدی می‌بارد.

پس پیشنهاد من به شما در این راهنمای سفر به اردبیل فصل‌های گرم سال برای سفر است. اگر خیلی مشتاق سفر به اردبیل در زمستان هستید و به‌نظرتان جاهای دیدنی اردبیل در زمستان حال و هوای دیگری دارد، حتما تجهیزات کافی و مناسب همراه خودتان ببرید.

حمل ‌و نقل در اردبیل چطور است؟

مثل تمام شهرهای بزرگ، اردبیل هم سیستم حمل‌ونقل خوبی دارد که به‌راحتی می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. برای جابجایی می‌توانید از تاکسی و اتوبوس استفاده کنید. اگر هم نیاز به تاکسی دربست داشتید، تاکسی‌های اینترنتی در خدمت شما هستند. اگر می‌خواهید مراعات جیب‌تان را کنید، از تاکسی‌های خطی استفاده کنید؛ این نوع تاکسی همیشه ارزان‌تر از تاکسی اینترنتی است. اگر هم دنبال راه ارزان‌تری هستید، سراغ اتوبوس بروید.

– ایستگاه‌های اتوبوس اردبیل

همان‌طور که گفتم اردبیل اتوبوس هم دارد و می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. برای پیدا کردن نشانی دقیق ایستگاه‌های اتوبوس از نقشه استفاده کنید تا به مشکل نخورید. در هر محله چند ایستگاه اتوبوس وجود دارد که دسترسی آن برای همه مردم راحت باشد. برای اینکه راهنمای سفر به اردبیل تا جای ممکن خلاصه و مختصر باشد، نتوانستم آدرس تمامی ایسگاه‌ها را برایتان بنویسم.

– تاکسی و کرایه خودرو در اردبیل

سازمان تاکسی‌رانی در سفر به اردبیل خیلی وقت است که مشغول به کار است؛ این سازمان تا سال ۱۳۹۲ حدود ۳۵۰۰ دستگاه تاکسی داشت که شامل تقریبا ۱۱۰۰ تاکسی خطی، ۲۳۰۰ تاکسی گردشی و ۱۰۰ ون و تاکسی ویژه داشت. نیازی نیست نگران وجود تاکسی باشید، اردبیل هنوز هم خطوط تاکسی‌رانی منظمی دارد و همیشه می‌توانید تاکسی پیدا کنید.

– وضعیت و طرح ترافیک در اردبیل

از آنجا که در اردبیل باران و برف زیاد می‌بارد، راننده‌ها مجبور هستند در سفر به اردبیل آرام حرکت کنند. گرفتگی و لغزندگی جاده‌ها ممکن است باعث ترافیک در سطح شهر و جاده‌های اطراف شود. بیشترین ترافیکی که ممکن است در اردبیل ببینید مربوط به فصل تابستان است.

چراکه تابستان همه سفر می‌کنند و برف و بارانی هم نیست که جاده را ببندد یا آن را لغزنده کند. اگر دوست ندارید زیاد در ترافیک بمانید و می‌خواهید وقتی به اردبیل بروید که آن‌جا تا حدودی خلوت باشد، قبل از سفرتان وضعیت و طرح ترافیک اردبیل را بررسی کنید.

– مسیرهای اصلی تردد در اردبیل

بلوار بسیج، اصلی‌ترین بلوار شهر اردبیل است. این بلوار هفت میدان بسیج، کشاورز، وحدت، سینا، فاطمیون، علی سرباز و ایثار را به هم متصل می‌کند. رود بالیقو درست از وسط شهر عبور می‌کند؛ به دلیل وجود این رود، چند پل هم در اردبیل وجود دارد که یکی از معروف‌ترین آن‌ها، پل هفت چشمه است. این مطلب از راهنمای سفر به اردبیل را که به‌خاطر سپردید، نگاه کوتاهی که به نقشه شهر اردبیل بیاندازید نقشه را از بر می‌شوید.

محدودیت‌های سفر به اردبیل

مهم‌ترین محدودیت سفر برای شما سرماست. ۵ تا ۸ ماه از سال در اردبیل بارندگی و سرما است؛ بنابراین سفرها به اردبیل لغو می‌شود یا خودتان مجبورید لغو کنید. اگر برف و باران زیاد باشد، پرواز‌های سفر به اردبیل کنسل می‌شوند و ماشین‌ها هم قید رفتن در سرما، یخبندان و ترافیک به وجود آمده توسط برف را می‌زنند.

اگر هم با ماشین خودتان می‌خواهید سفر به اردبیل را شروع کنید، باید خیلی احتیاط داشته باشید. حتما وسایل ایمنی برای خود و خودرو و لوازم بهداشتی را همراه خودتان ببرید. چند دست لباس گرم برای تمام اعضای خانواده و جعبه کمک‌های اولیه هم حتما در لوازمتان باشد.

سفر از اردبیل به شهرها و روستاهای نزدیک

وقت آن است در راهنمای سفر به اردبیل ببینیم به کدام شهرها و روستاهای نزدیک اردبیل دسترسی داریم. پیشنهاد می‌کنم در نقشه هم نگاهی به این شهرها و روستاها بیاندازید تا اگر خواستید به آن‌جا بروید، راحت‌تر مسیرتان را پیدا کنید.

– سفر به سرعین

از اردبیل تا سرعین حدود ۳۰ کیلومتر و ۲۰ دقیقه با ماشین فاصله است. سرعین یکی از  شهرهای گردشگری استان اردبیل است که به چشمه‌های آب گرم معدنی شهرت دارد. اگر به سرعین رفتید، حتما سری هم به چشمه‌های آبگرم آن بزنید تا جانی تازه کنید و حسابی سرحال شوید.

– سفر به خلخال

از اردبیل تا خلخال ۱۱۲ کیلومتر راه است که تقریبا یک ساعت و ۲۰ دقیقه زمان از شما می‌گیرد؛ اما مطمئن باشید در سفر به اردبیل این زمان گذاشتن می‌ارزد و قرار است شهری پر از جاذبه‌های طبیعی را ببینید. غارها، چشمه‌های آبگرم، آبشارها و باغ‌های این شهر بسیار چشم‌گیر و دل‌نشین هستند.

– سفر به مشگین شهر

مشگین شهر یکی از شهرهای گردشگری این استان در سفر به اردبیل است که کوه سبلان هم در این شهر قرار دارد. البته فقط کوه سبلان نیست که این شهر را خاص می‌کند. وجود دیدنی‌های جذابی مثل قلعه قهقهه، جهنم دره، پل معلق ییلاق‌ها و مکان‌های دیگر، مشگین شهر را بیشتر از همیشه خواستنی کرده است. اردبیل تا مشگین شهر حدود ۱۰۰ کیلومتر فاصله دارد.

– سفر به آستارا

شاید بپرسید آستارا؟ آستارا که در استان گیلان است! چرا در راهنمای سفر به اردبیل از این شهر اسم می‌بری؟ بله درست است، آستارا در استان گیلان است؛ اما از اردبیل تا آستارا راه زیادی نیست.

فاصله اردبیل تا آستارا فقط ۸۰ کیلومتر است و شما به راحتی با ماشین یا اتوبوس می‌توانید به آستارا برسید. در آستارا نه تنها عاشق جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌شوید، بلکه سوغات و خوراکی‌های گیلانی این شهر هوش از سرتان می‌پراند.

– سفر به تالش

تالش هم در استان گیلان است؛ اما در این فهرست آوردم که شاید شما هم مثل من عاشق طبیعت این شهر شوید و حتی با دیدن عکس‌هایش هم هوش از سرتان بپرد. در سفر به اردبیل تا تالش حدود ۲۰۰ کیلومتر فاصله است؛ اما اگر همین الان عکس‌های تالش را در اینترنت ببینید هوس رفتن به این شهر وجودتان را ول نمی‌کند.

جاذبه های گردشگری اردبیل

به بخش جذاب و دیدنی مقاله راهنمای سفر به اردبیل رسیدیم. در این بخش، جاذبه های گردشگری اردبیل را برایتان لیست می‌کنم تا دستتان حسابی در انتخاب باز باشد.

جاذبه های تاریخی اردبیل

در این راهنمای سفر به اردبیل از جاذبه های تاریخی اردبیل شروع می‌کنم که می‌دانم حسابی طرفدار دارد. همان‌طور که قبلا هم گفتم اردبیل شهری باستانی است و اهمیت تاریخی زیادی در بین شهرهای ایران دارد؛ پس تعجبی ندارد وقتی بدانید چقدر مکان‌های تاریخی زیادی در اردبیل وجود دارد.

– آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

یادتان است اول این راهنمای سفر به اردبیل اسم شیخ صفی‌الدین اردبیلی را آوردم؟ همان که سلسله صفویان را پایگذاری کرد. شیخ صفی‌الدین اردبیلی بود و در اردبیل هم به خاک سپرده شد و برایش آرامگاه هم ساختند. نکته جالب این آرامگاه این است که در آرامگاه شیخ صفی‌الدین، شاه اسماعیل صفوی و مادر شاه تهماسب هم دفن شده‌اند.

در سفر به اردبیل متوجه می‌شوید معماری این بنا کم‌نظیر است. سبک‌های مختلف کاشی‌کاری، معرق و مقرنس کاری و گچ بری در گوشه گوشه آرامگاه شیخ صفی‌الدین به چشم می‌خورد. آثار هنری دیگری را هم می‌توانید در این آرامگاه ببینید؛ مثل منبت، نقاشی، طلاکاری، خطاطی و تذهیب که همگی کارهای استادهای بزرگی بوده‌اند. معماران آرامگاه شیخ صفی‌الدین به عرفان و صوفی‌گری هم توجه ویژه‌ای داشتند؛ مسیر رسیدن به آرامگاه هفت بخش دارد که نشانه هفت مرحله عرفان است.

– حمام تاریخی پیر زرگر

حمام تاریخی پیر زرگر در دوران قاجار و نزدیک مسجد پیر زرگر ساخته شده است. بنای حمام تا حد زیادی آسیب دیده؛ اما در دست مرمت است و به زودی ورژن مرمت شده این بنا را خواهید دید. اگر دوست داشتید در برنامه سفر به اردبیل حتما سری هم به مسجد پیر زرگر بزنید.

– خانه رضا زاده (موزه شهدای اردبیل)

بعضی مکان‌های تاریخی علاوه بر جنبه تاریخی، جنبه‌ای معنوی هم دارند و ما را یاد چیزهای تاثیرگذاری می‌اندازند؛ خانه تاریخی رضا زاده هم از همین دسته در این راهنمای سفر به اردبیل است. این خانه دو طبقه دارد و هر دو طبقه آن با یادگارها، عکس‌ها، یادگاری‌ها و وصیت‌نامه‌های شهدای جنگ تحمیلی پر شده است.

نکته جالب در مورد خانه رضازاده از موزه های اردبیل این است که این خانه در حالی بازسازی شده که بافت سنتی و معماری اسلیمی خود را حفظ کرده است. رنگ دیوارها، جزئیات ریز و طاقچه‌ها داخل ساختمان تغییر کرده است؛ اما بافت اصلی خانه کاملا حفظ شد.

– برج شاطر

شاید حین سفر به اردبیل از زبان محلی‌ها بشنوید که این برج را با نام گنبد شاطر هم صدا بزنند که هر دو اسم پرکاربرد است. برج شاطر یکی از هندسی‌ترین جاذبه های گردشگری اردبیل است. داخل این برج شکل استوانه‌ای دارد؛ اما وقتی از بیرون به آن نگاه کنید، می‌بینید که برج ۱۰ ضلعی است.

– کلیسای مریم مقدس

یکی از جذاب‌ترین جاهای دیدنی اردبیل که در راهنمای سفر به اردبیل معرفی می‌کنم، قطعا همین کلیسای مریم مقدس است. درباره قدمت این کلیسا نظرات مختلفی وجود دارد. روی درب آن تاریخ ۱۸۷۶ میلادی حک شده است. برخی کارشناسان می‌گویند این تاریخ نصب درب است، نه خود کلیسا؛ قدمت ساختمان کلیسا خیلی بیشتر است.

کلیسای مریم مقدس از سال ۱۳۲۳ به بعد به عنوان یکی از دیدنی های اردبیل شناخته شد. بعد از این سال هم دیگر مراسمات مذهبی در این کلیسا برگزار نشد.

بقیه جاهای دیدنی اردبیل که تاریخی هستند را برایتان لیست کردم؛ شک نکنید همه موارد جذابیت‌های خاص خودشان را دارند و بعید است از بازدید یکی از آن‌ها پیشمان شوید.

• خانه تاریخی مناف زاده

• خانه وکیل الرعایا

• جمعه مسجد

• خانه تاریخی میرفتاحی (موزه مفاخر دینی)

• بقعه کلخوران

• خانه تاریخی صادقی

• حمام اوچدکان

• حمام شیخ

• شهر یری و گورستان تاریخی

• قلعه اولتان

• قلعه خسرو

• کاروانسرای سنگی صائین

• شهر یری

• تپه نادری

• بقعه شیخ امین الدین جبرئیل

• پیکره سنگی بابا داوود عنبران

• کاروانسرای عباسی نقدی کندی

• کاروانسرای قانلی بلاغ

جاذبه های طبیعی اردبیل

رسیدیم به بخش مورد علاقه طبیعت‌دوستان. در این قسمت از راهنمای سفر به اردبیل، به شما چند تا از دیدنی های اردبیل را معرفی می‌کنم که واقعا حیف است آن‌ها را به‌راحتی از دست بدهید.

– دریاچه شورابیل

دریاچه شورابیل قدمتی حتی قدیمی‌تر از دریاچه ارومیه دارد. این دریاچه آب بسیار شوری داشت؛ به همین دلیل آن را شورابیل نامگذاری کردند؛ اما حالا با اضافه کردن مقداری آب شیرین، از شوری دریاچه کم شده است. اگر در سفر به اردبیل به این دریاچه سری بزنید احتمالا ماهی‌های قزل آلای رنگین کمان را که در دریاچه پرورش می‌دهند را هم ببینید.

– آبشار سردابه

آبشار سردابه اردبیل یکی از زیباترین جاهای دیدنی اردبیل است که دارم در این مقاله راهنمای سفر به اردبیل به شما معرفی می‌کنم. این آبشار در دامنه‌های شرقی کوه سبلان قرار دارد و نزدیک به آب گرم سردابه است. پیشنهاد می‌کنم علاوه بر بازدید از این آبشار زیبا، سری هم به آب گرم سردابه بزنید و جانی تازه کنید.

 

– جنگل فندقلو

جنگل فندقلو، جنگلی چند میلیون ساله است. در این جنگل درختان مختلفی مثل فندق، سیب وحشی، گوجه سبز، به، توت فرنگی، تمشک و ازگیل پیدا می‌شود. اگر در برنامه سفر به اردبیل سمت این جنگل رفتید، از تله کابین حیران که از وسط جنگل رد می‌شود هم استفاده کنید و زیبایی منظره را برای خودتان چند برابر کنید.

 

– دریاچه نئور

نئور، دریاچه‌ای بین استان گیلان و اردبیل است. منطقه‌ای سرسبز، خوش آب‌وهوا و فوق‌العاده دل‌نشین دارد و با یک نگاه دلتان را می‌برد. وقتی برنامه سفر به اردبیل را می‌بینید از دریاچه نئور، در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به سمت خلخال هم بازدید کنید. نئور یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های آب شیرین کشور است و عمق متوسط آن به ۵ متر می‌رسد.

 

– تالاب پته خور

پته‌ خور تالابی است که اگر در مقاله راهنمای سفر به اردبیل نمی‌گذاشتم، به محیط زیست کم‌لطفی کرده بودم. تالاب پته خور یکی از مناسب‌ترین زیستگاه‌ها برای درنای سیبری در حال انقراض است. این تالاب با ۴۴۰۰ هکتار مساحت یکی از محبوب‌ترین جاهای دیدنی اردبیل است و در شرق این شهر در روستای پته خور قرار دارد.

 

گردنه حیران

این گردنه در شهر آستارا قرار دارد و هر سال گردشگران بسیاری برای بازدید از آن از سراسر ایران راهی سفر می‌شوند. اگر می‌خواهید بدانید گردنه حیران چند کیلومتر است باید بگوییم که این گردنه طولی حدود ۳۵ کیلومتر دارد و در میانه راه آستارا به اردبیل واقع شده است. حالا که می‌دانید گردنه حیران کجاست و چند کیلومتر است با من راهی سفر به منطقه‌ای در میان جنگل و دره شوید.

 

نگاهی به شرایط کلی منطقه

گردنه حیران مسیری حیران‌کننده و تماشایی دارد. این مسیر ۳۵ کیلومتری که در میانه راه جاده آستارا به اردبیل قرار گرفته یکی از جاهای دیدنی آستار است. این گردنه به‌عنوان زیباترین مسیرهای ایران شناخته می‌شود. گردنه حیران در منطقه‌ای ییلاقی قرار گرفته و آب‌وهوایی کوهستانی دارد.

گردنه به دلیل وجود جنگلی انبوه، دره‌ای عمیق با رودخانه‌ای مرزی و مسیر پُر از پیچ‌وخم شهرت دارد. در یک طرف این گردنه می‌توانید جنگل‌هایی را ببینید که در خاک کشور آذربایجان قرار دارند. اگر نقشه‌های هوایی را ببینید تازه متوجه تفاوت پوشش گیاهی در این مرز خواهید شد. گردنه حیران یکی از مناطق حفاظت‌شده استان گیلان است که در نزدیکی اردبیل قرار گرفته و فاصله کمی با آن دارد.

 

آدرس گردنه حیران

جاده اصلی اردبیل به سمت آستارا، ابتدای تونل اردبیل و ۵ کیلومتری شهر آستارا

در ادامه هم بعضی جاذبه های طبیعی در سفر به اردبیل را برایتان فهرست کردم؛ اگر دوست داشتید سری هم به این مکان‌ها بزنید.

• دریاچه سوها

• رشته کوه باغرو

• رودخانه بالیقلو چای

کوه سبلان

در نزدیکی شهر اردبیل کوهی با ارتفاع 4811 متر وجود دارد که آن را سومین کوه بلند ایران می نامند، نام این کوه "سبلان" است. قله کوه سبلان در بیشتر فصول سال پوشیده از برف است. سبلان در واقع یک استراتوسولکان غیر فعال است و از اواسط سپتامبر تا اوایل ژوئن دریاچه ای در چاله آتشفشانی آن، پوشیده از یخ است. این دریاچه زیبا با بیش از 4800 متر مرتفع ترین دریاچه جهان است، از بالای کوه می توانید منظره ای پانوراما از مناطق دیدنی  اطراف این کوه را مشاهده کنید.

جاذبه های تفریحی اردبیل

در آخر هم جاذبه های تفریحی اردبیل را برایتان آوردم که در بین بازدید از جاهای دیدنی اردبیل سری هم به این مکان‌ها بزنید و حسابی خوش بگذرانید.

– پیست اسکی روی چمن فندقلو

اگر شما هم به اسکی روی چمن علاقه دارید، در سفر به اردبیل حتما سراغ این پیست اسکی بروید. پیست اسکی روی چمن فندقلو، در منطقه‌ای کوهستانی نزدیک اردبیل قرار دارد. اولین دوراه مسابقات اسکی روی چمن در سال ۱۳۹۲ هم در همین پیست برگزار شد.

 پیست اسکی آلوارس

بگذارید در این راهنمای سفر به اردبیل شما را با بزرگ‌ترین پیست اسکی ایران آشنا کنم، پیست اسکی آلوارس. این پیست در دامنه‌های مرتفع سبلان و در نزدیکی روستای سبلان قرار دارد. این پیست مجهز به بالابر و تله سیژ است که می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.

– تفرجگاه بولاغلار

تفرجگاه بولاغلار، در غرب این استان قرار دارد که در سفر به اردبیل باید از آن بازدید کنید. اینجا از مناطق ویژه گردشگری طبیعی این منطقه محسوب می‌شود. اینجا در صدر فهرست بهترین پارک های اردبیل است. اگر راجع به اسم این تفرجگاه کنجکاو هستید، باید بگویم بولاغلار به معنای چشمه‌سارهای جوشان است.

 

بازارها و مراکز خرید اردبیل

اول از مراکز خرید اردبیل که مدرن‌تر هستند، شروع می‌کنم که در آخر این بخش از راهنمای سفر به اردبیل سراغ بازار شگفت‌انگیز این شهر هم برویم. پاساژ شوراسنتر، مجتمع پروما، بازار چدید طلافروشان و مرکز تجاری اولدوز پاسارگاد جزو مدرن‌ترین مجتمع‌های تجاری اردبیل هستند. اگر دوست دارید در پاساژهای مدرن قدم بزنید و از این مراکز خرید کنید، پیشنهاد من به شما این پاساژها است.

مراکز خرید اُ پارک، مانائوس، شاه اسماعیل خطائی، لاله، صدق و آرتا هم از مراکز خرید و بازارهای محبوب این استان در سفر به اردبیل است؛ اگر دوست داشتید سری هم به این مراکز خرید بزنید. پیشنهاد ویژه من به شما، مجتمع تجاری شاه اسمایل خطائی است؛ این مجتمع پاساژی تاریخی به سبک جدید است.

معروف‌ترین بازار در سفر به اردبیل هم بازار بزرگ اردبیل یا بازار سنتی اردبیل است. با این‌که به دلیل اشتباهات شهرسازی این بازار چند تیکه شده است؛ اما باز هم عظمت خود را حفظ کرده و در بین مردم حسابی محبوب است. پشنهاد می‌کنم برای خرید محصولات طبیعی و صنایع دستی، سری به این بازار بزنید تا هم از دیدن معماری و حالت سنتی بازار لذت ببرید، هم ارگانیک‌ترین محصولات اردبیل را بخرید.

 

خرید سوغات در سفر به اردبیل

جای بحث شیرین سوغاتی نمی‎تواند در راهنمای سفر به اردبیل خالی بماند. اول از بخش مورد علاقه خودم و خیلی از شما خوراکی‌دوستان شروع می‌کنم؛ یعنی سوغاتی‌های خوردنی. عسل سبلان، حلوا، تخمه آفتاب‌گردان، باقلوا، سرشیر، کره، شیرینی قرابیه و فطیر از نمونه سوغاتی‌های فوق‌العاده لذیذ اردبیل هستند.

حتی اگر برای برگشت از سفر به اردبیل به سوغات نمی‌برید هم یک بار برای خودتان بخرید و لذت این خوراکی‌ها را از خود محروم نکنید؛ فرض کنید نصف سفرتان به امتحان همین خوردنی های اردبیل بند است.

دام‌های اردبیل معمولا از برف‌های آب شده کوه سبلان و علف‌های تازه دشت‌ها مصرف می‌کنند؛ فکر می‌کنم با این حساب می‌توانید حدس بزنید چقدر این خوردنی‌ها سالم و طبیعی هستند. در سفر به اردبیل از کباب‌های خوشمزه آن نگذرید.

گلیم، جاجیم، نمدمالی، پلاس و ظرف‌های مسی هم صنایع دستی معروف اردبیل است. یک نوع گلیم در اردبیل بافته می‌شود که حسابی معروف است. به هر فروشنده‌ای که گلیم می‌فروشد درخواست این نوع گلیم را کنید، شما را ناامید نمی‌کند.

 

فرهنگ مردم اردبیل

در این قسمت از راهنمای سفر به اردبیل، چندتا از مراسمات یا فرهنگ مردم اردبیل را برایتان می‌گویم تا شما هم بیشتر با این مردم شیرین‌زبان آشنا شوید.

– تکسن جوت

قبل سفر به اردبیل بد نیست از فرهنگ و رسوم این شهر هم بدانید. اول از همه با یک بازی اردبیلی شروع می‌کنم، بازی تکسن جوت. این بازی با خوراکی‌هایی مثل نخودچی و کشمش انجام می‌شود. یکی از بازیکن‌ها تعدادی از این خوراکی‌ها را در مشت خود نگه می‌دارد و می‌پرسد «تکسن جوت»، یعنی تعدادی که در دست اوست طاق است یا جفت؟

اگر جواب با آن‌چه در مشت بازیکن است، یکی بود، کسی که جواب داده برنده می‌شد و خوراکی‌ها را می‌گرفت؛ اگر هم اشتباه می‌گفت، باید به همان تعداد خوراکی به بازیکن مقابل می‌داد.

 

– طشت‌گذاری

یکی از مراسم‌های سوگواری در اردبیل همین طشت گذاری است که معمولا سه روز مانده به شروع محرم، در مسجدها و تکیه‌ها برگزار می‌شود. به این صورت که چند روز قبل از مراسم دعوت‌نامه‌ای برای علما و بزرگان می‌فرستادند و آن‌ها را برای شرکت در این مراسم دعوت می‌کردند.

بعد طشت‌ها را جایی می‌گذاشتند، دسته زنجیرزنان و سینه‌زنان هم  به آن محل‌ها می‌رفتند، طشت‌ها را روی دوش خود گذاشته و جلوی دسته حرکت می‌کردند. وقتی که به مسجد می‌رسیدند آن‌ها را در محل مخصوصی گذاشته و پر از آب می‌کنند؛ بعد هم کنار طشت با تشریفات خاصی فاتحه می‌خوانند.

– بایرام پائی

بایرام پائی آخرین مراسمی است که در راهنمای سفر به اردبیل سراغ آن می‌روم. بایرام پائی یعنی سهم عید، این سهم عید هدیه‌ای از طرف فامیل‌های دختری که تازه ازدواج کرده فرستاده می‌شود. سهم عید معمولا غذاست؛ این غذاها ئر مجموعه‌های مسی بزرگ چیده می‌شود، روی آن سرپوش مسی می‌گذارند و دوباره روی آن روپوش مخملی یا ترمه بسیار زیبایی می‌اندازند. بعد هم این غذاها را در خانه مورد نظر می‌گذارند و روپوش‌های پارچه‌ای را با خود به خانه برمی‌گردانند.

غذاهای محلی و سنتی اردبیل

از غذاهای سنتی اردبیل می‌توان به یرآلما کبابی، شیشلیک، آلبالو پلو، لپه خورشت، اوماج آشی، سوتلی آش، آش بزباش، یارما آشی، پیچاق قیمه، ترحلوا، دومه کباب، باستیرما پلو، ترشی قیمه، چیغیرتما، خشیل، خورش قاتق، ساج ایچی، سوغان سو، قویماق، قیقاناق، لونگی، هرا و قیواسا اشاره  کرد.

معمولا در رستوران‌های سنتی اردبیل تمام این غذاها پیدا می‌شود و شما به‌راحتی به آن‌ها دسترسی دارید. پیشنهاد می‌کنم حداقل سه چهار مورد از غذاهای این لیست را امتحان کنید و دست خالی برنگردید.

 

رستوران‌های معروف اردبیل

خوردن یک وعده غذای خوب همیشه نکته مهمی بوده است؛ اگر در راهنمای سفر به اردبیل، رستوران‎های معروف اردبیل نباشد که واقعا عجیب است. اینجا سه رستوران را به شما معرفی می‌کنم و بقیه را لیست می‌کنم تا اگر خواستید نگاهی هم به ان‌ها بیاندازید.

 

– رستوران سید آقا

رستوران سید آقا یکی از معروف‌ترین رستوران‌هاست که کنار بازار اردبیل قرار دارد و باید در برنامه سفر به اردبیل حتما به آن سر بزنید. اگر از هر مشتری‌ که از در رستوران خارج می‌شود، بپرسید غذا چطور بود کلی حرف برای گفتن دارد. رستوران سید آقا هم از نظر کیفیت، هم کمیت و هم قیمت موردپسند مشتریان است؛ مطمئن باشید منوی این رستوران هم باب میل خودتان است هم جیب‌تان.

– رستوران ضیافت

یک رستوران با غذاهای فوق‌العاده، می‌تواند چیزی شبیه به رستوران ضیافت باشد. این رستوران مخصوص آن‌هایی است که دوست دارند به جای کباب چیز دیگری میل کنند؛ مثل بعضی غذاهای سنتی اردبیل.

در سفر به اردبیل پیچاق‌قیمه و باسترماپلو با ماهیچه این رستوران را در هیچ رستوران دیگری حتی نظیرش را هم پیدا نمی‌کنید. اگر مشتاق امتحان غذاهای محلی اردبیل هستید، حتما سری به این رستوران بزنید.

– رستوران خانه صادقی

بد نیست در سفر به اردبیل سراغ رستوران خانه صادقی هم بروید. رستوران خانه صادقی یا همان مطبخ ختایی یکی از زیباترین و سنتی‌ترین رستوران های اردبیل است. کافی است وارد حیاط این خانه شوید، با دیدن فضای چشم‌نواز این خانه هوش از سرتان می‌پرد.

حالا فکر کنید با این منظره غذا می‌خورید؛ چه بشود. فضای تاریخی و سنتی این رستوران در مرحله جدیدی از زیبایی است؛ یک بار به این رستوران بروید تا منظور من را بهتر متوجه شوید.

– رستوان‌های دیگر اردبیل

• کبابی حاج مالک

• رستوران حاجی قربان

• رستوران گل سرخ

• کبابی حاجی بیوک آقا

• رستوران معین دربار

• رستوران خوانسالار

• رستوران شاه عباس

• رستوران اعیان

• کبابی و تالار مدینه منوره

• فست فود پدر خوب

توصیه‌هایی برای تجربه بهتر سفر به اردبیل

باز هم یادآوری می‌کنم که بدون تجهیزات ایمنی و لباس گرم برای سفر به اردبیل برنامه‌ریزی نکنید. هنگام بازدید از جاهای دیدنی اردبیل به بناهای تاریخی صدمه‌ای نزنید و یادتان باشد آتش در فضای عمومی را حتما حتما خاموش کنید. اولویت را حال دل خودتان و دوستان یا خانواده بگذارید و کلی خوش بگذرانید و کیف کنید.

اگر دوست داشتید تجربه سفرتان را زیر همین مقاله کامنت کنید تا من و بقیه آسمان سریری ها از تجربه ارزشمند شما هم استفاده کنیم. امیدوارم این راهنمای سفر به اردبیل حسابی به کارتان بیاید، سفرتان به خوشی.